when duplicated contents is all around, the experience is king

ในโลกดิจิทัล การคัดลอกทำสำเนา เนื้อหา เป็นเรื่องง่าย ๆ คัดลอกได้เหมือนต้นฉบับทุกประการ รวดเร็ว ต้นทุนต่ำ

ถ้าเนื้อหาเหมือน ๆ กันหมด ทั้งบนกระดาษ บนคอมพิวเตอร์ บนอุปกรณ์มือถือ บนเครื่องอ่านหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ บนเว็บไซต์ บนโปรแกรมอ่านฟีด บนเว็บท่า บนอีเมล บน HTML บน PDF อะไรที่ทำให้คนเลือกอ่านเนื้อหาหนึ่ง ๆ บนฮาร์ดแวร์+ซอฟต์แวร์หนึ่ง แต่ไม่เลือกฮาร์ดแวร์+ซอฟต์แวร์อื่น ๆ ?

ผมคิดว่า มันคือ ประสบการณ์ ในการอ่าน

เว็บท่าและโปรแกรมอ่านฟีด ก็ให้ประสบการณ์การอ่านที่ต่างไปจากการอ่านบนเว็บข่าว

ปัญหาการถูกก๊อปปี้งานไป ทำให้ยอดผู้ชมเว็บข่าวต้นทางตก คนไปอ่านจากช่องทางอื่น เป็นเพราะช่องทางเหล่านั้น ให้ประสบการณ์อะไรที่เว็บข่าวทำไม่ได้หรือเปล่า

แน่นอนว่า การปกป้องสิทธิของตัวถือเป็นหน้าที่ที่ผู้ถือลิขสิทธิ์พึงทำ ไม่ว่าจะเป็นภาพข่าว บทความ ฯลฯ แต่ผมไม่คิดว่านั่นเป็นคำตอบในการดึงคนมาที่เว็บข่าว ยิ่งกรณีของตัวข่าวประจำวัน การรายงานข้อเท็จจริงทั่วไป ที่ไม่ใช่งานอันมีลิขสิทธิ์ การใช้มาตรการทางกฎหมายลิขสิทธิ์ ย่อมไม่มีผลใด ๆ

ถ้าสิ่งที่ดึงให้คนไปอ่านข่าวผ่านช่องทางต่าง ๆ คือตัว ประสบการณ์ในการอ่าน หากเว็บข่าวต้องการดึงคนมาอ่าน ย่อมต้องปรับปรุงประสบการณ์ในการอ่านดังกล่าวด้วย

การจัดหน้า ตัวอักษร ระยะย่อหน้า สี ขนาด การโต้ตอบ การจัดหมวดหมู่ สภาพแวดล้อมสนับสนุนการอ่านต่าง ๆ ข้อมูลเชื่อมโยง การได้แลกเปลี่ยนกับผู้อ่านอื่น ๆ เหล่านี้ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์อ่าน ที่ผู้อ่านรู้สึกและตัดสินจากความรู้สึกดังกล่าวในการเลือกอ่านจากช่องทางใด ที่สำคัญคือ การก๊อปปี้ประสบการณ์เหล่านี้ มีต้นทุนสูงกว่าการก๊อปปี้เนื้อหามาก

ผมคิดว่าเว็บข่าวมีทางเลือกใหญ่ ๆ อยู่สองทาง คือ หนึ่ง สร้างสิ่งป้องกันต่าง ๆ เสริมกลไกต่าง ๆ เพื่อให้โลกเป็นไปอย่างที่เขาอยากให้เป็นมากที่สุด หาทางป้องกันการก๊อปปี้ในโลกที่การก๊อปปี้เป็นไปได้อย่างง่ายดาย หรือ สอง ปรับตัวให้เข้ากับโลก ดูว่าจะดำรงชีวิตอยู่บนโลกแบบนี้อย่างไร มีโอกาสใหม่ ๆ อะไรในโลกนี้บ้าง

ไม่จำเป็นต้องบอกก็รู้ ว่าอย่างไหนง่ายกว่ากัน

—-

ติดตามข่าวสารความเคลื่อนไหว ของการเปลี่ยนแปลงในวารสารศาสตร์และงานข่าว ที่เว็บไซต์ J-Lab และ Nieman Journalism Lab

เพิ่ม 2009.09.19 (ครบ 3 ปี รัฐประหาร): Content is Not King โดย Andrew Odlyzko (First Monday, Volume 6, Number 2 – 5 February 2001)

หลากหลายวิดีโอข้างล่างดังต่อไปนี้ เป็น “Video Response”
วิดีโอตอบกลับ มิวสิกวิดีโอเพลง “Here It Goes Again” ของวง OK Go

Pulp Sport – Mascots do OK GO – Here it goes Again
ตุ๊กตาขอเต้นด้วย

Self- Solving Rubix Cube / OK Go – Here it Goes Again
ลูกบิดแดนซ์

OK Go Here It Goes Again – Alamo Heights
มากันอย่างหล่อ (ในงานโรงเรียน)

Here It Goes Again: The Dance Without Treadmills – BELL
เต้นกันแบบไม่มีเครื่องวิ่ง

Best Floor Exercises :D
สาว ๆ ม้วนหน้าม้วนหลัง

Here It Goes Again
หนุ่ม ๆ เต้นกันกลางหิมะ

Here It Goes Again….
ไม่เต้นแล้ว ขอตีความเพลงใหม่ แบบสองสาวบ้านเดียวกัน

University of Notre Dame: Here It Goes Again
วงโยธวาฑิตมหาวิทยาลัยนอเทรอดาม สวนสนามเป็นรูปคนวิ่งบนเครื่องวิ่ง
(เป็นคลิปเดียวในรายการนี้ ที่เรียบเรียงเพลงขึ้นมาใหม่)

-2-

ถ้าว่ากันโดยเคร่งครัดตามกฎหมายลิขสิทธิ์ปัจจุบัน
วิดีโอตอบกลับเหล่านั้นอาจจะผิดลิขสิทธิ์หมดเลยก็ได้

-3-

คำถามคือ แค่ไหน อย่างไร
เราจึงจะยอมให้งานจำนวนหนึ่งต้องเป็นหมันไป ไม่มีโอกาสได้เกิด
เพื่อรักษาคุณค่าที่เราเคยเชื่อกันว่าเหมาะสมในอดีต ที่เรียกว่า “ลิขสิทธิ์”

หลายอย่างที่เราเห็นในวิดีโอเหล่านั้น
พวกเราหลายคนอาจเคยเล่นกันกับเพื่อน เปิดวิทยุเสียงดัง
คว้าไม้กวาดมาเป็นกีต้าร์ ตีกระป๋อง เคาะขวด
เต้นหน้าชั้นเรียนหรือรอบกองไฟ

…และทุกอย่างจะกลายเป็นเรื่องผิดกฎหมาย
เพียงเมื่อเราถือเครื่องบันทึกภาพเข้ามา
และอยากจะแบ่งมันให้เพื่อน ๆ ในเน็ตดู

นั่นเป็นโลกแบบที่เราอยากจะอยู่กันรึเปล่า ?

เราจะปล่อยให้การมองโลกอย่างในอดีต ระบบลิขสิทธิ์อย่างคับแคบ
ขังจินตนาการถึงอนาคตของเรา ไปอีกถึงแค่ไหน

-4-

“โชคดี” ที่ วง OK Go ไม่บ้าจี้อ้างลิขสิทธิ์ไปเรื่อย

หนำซ้ำยังนึกสนุก ชวนทุกคนเอาเพลงของเขาไปเล่นหน่อย
เปิดเป็นการประกวด OK Go Dance ไปซะเลย
มีกรุ๊ปใน YouTube มีสมาชิกมากกว่าสองพันคน
และร่วมส่งวิดีโอเข้ามา 165 ชิ้น (อย่างเป็นทางการ ไม่นับที่ทำเล่น ๆ ขำ ๆ แล้วไม่ได้ส่งเข้ามาอีก)

ผลลัพธ์ ? ทุกคนสนุก และ OK Go ก็พลอยดังไปด้วย
(ผมรู้จักวงนี้ก็เพราะมิวสิกวีดีโอเพี้ยน ๆ ที่เพื่อนส่งมาให้ดูนี่ล่ะ – คลิกไปแล้ว 44 ล้านครั้ง น้อยที่ไหน)

-5-

แต่เราจะปล่อยให้เรื่องนี้เป็นเรื่องของ “โชคดี” ต่อไปไหม
จะมีวงดนตรีอีกกี่วงอย่าง OK Go ?

ไม่ได้มีคนนึกสนุกแบบนั้นไปเสียทุกครั้ง เมื่อปี ค.ศ. 2001 ผู้ดูแลผลประโยชน์ของ Margaret Mitchell ผู้เขียนหนังสือ Gone with the Wind ฟ้องร้อง Alice Randall ผู้เขียนหนังสือ The Wind Done Gone ซึ่งเป็นนิยายล้อวิจารณ์ (parody) เรื่อง Gone with the Wind โดยกล่าวหาว่า The Wind Done Gone นั้นลอกตัวละครและฉากหลักมาจาก Gone with the Wind ดังนั้นจึงเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ และขอให้หยุดพิมพ์หรือจำหน่าย

เรื่องนี้จบลงที่ศาลอุทธรณ์ ตัดสินว่า ผู้ดูแลผลประโยชน์ของ Gone with the Wind สามารถปกป้องภาพลักษณ์ของนิยายดังกล่าวได้ แต่ไม่ใช่ด้วยการใช้กฎหมายลิขสิทธิ์

แต่จะมีสักกี่คนกัน ที่จะมีทุนพอจะขึ้นโรงขึ้นศาลแบบนั้นได้ …
อย่างดีก็ยอม ๆ ไป ไม่อยากมีปัญหา ลบคลิปทิ้ง จบ

-6-

เมื่อเร็ว ๆ นี้ Author’s Guild ชมรมนักเขียนอเมริกันกล่าวหาว่า ฟังก์ชันอ่านออกเสียงในเครื่องอ่านหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ Kindle 2 ของ Amazon นั้น ละเมิดลิขสิทธิ์ audiobook ของนักเขียน.. โดยระบุว่า ‘พวกเขาไม่มีสิทธิในการอ่านออกเสียงหนังสือ’ (‘They don’t have the right to read a book out loud’) !

พวกเราจะสนุกแบบนี้ไปได้นานอีกแค่ไหน

กฎหมายลิขสิทธิ์อย่างในปัจจุบันกำลังเป็นตัวจำกัดการเกิดงานใหม่ ๆ เสียเอง – ผิดจากเจตนาในการมีมันขึ้นมาในทีแรก

…ได้เวลาตั้งคำถามกับระบบลิขสิทธิ์ปัจจุบันหรือยัง ?